ΜΝΗΜΕΙΑ & ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΠΙΕΡΙΑΣ

ΜΝΗΜΕΙΑ & ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΠΙΕΡΙΑΣ

Στη Πιερία, εκτός από πλούσια φυσική ομορφιά και ανέσεις για αξέχαστες διακοπές, οι επισκέπτες μπορούν ανακαλύψουν τα έντονα σημάδια του πλούσιου ιστορικού παρελθόντος της. Καθώς γεωγραφικά αποτελεί πέρασμα μεταξύ της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας, αποτέλεσε στο παρελθόν, ένα σημαντικό γεωγραφικό τοπόσημο για τη περιοχή της Βόρειας Ελλάδας, αλλά και ολόκληρης της Ελληνικής επικράτειας. Σημείο αναφοράς αποτελούν από τα μυθικά χρόνια ακόμη, τα μεγάλα και ξακουστά βουνά της Πιερίας, ο Όλυμπος, που αποτελούσε κατά τη μυθολογία τη κατοικία των Θεών, αλλά και τα Πιέρια, το Βασίλειο των Μουσών.

Μικροί αλλά και μεγάλοι και σημαντικοί οικισμοί αναπτύχθηκαν παραθαλάσσια, όπως και στους πρόποδες των σημαντικών βουνών της Πιερίας. Με γεωστρατηγική θέση, οι οικισμοί αυτοί άκμασαν και εξελίχθηκαν, εξελίσσοντας παράλληλα την ιστορική ταυτότητα της ευρύτερης περιοχής.

Αρχαίο Δίον

Το Αρχαίο Δίον είναι από τους πιο γνωστούς αρχαιολογικός τόπους της Πιερίας, όπου σαν επισκέπτες μπορείτε να δείτε τα ερείπια της ομώνυμης αρχαίας πόλης της Μακεδονίας . Φέρεται ότι πήρε το όνομά της από τον ναό του Δία, αποτελούσε ιερή πόλη για τους Μακεδόνες, ενώ βρίσκεται σε στρατηγική θέση στο στενό πέρασμα από τη Μακεδονία προς τη Θεσσαλία. Ο αρχαιολογικός χώρος του Δίου είναι αρκετά εκτεταμένος, η οργάνωσή του και η ρυμοτομία του είναι  άριστη και προσφέρει στον επισκέπτη σαφείς διαδρομές για τη περιήγησή του ανάμεσα στα μνημεία.

Αρχαία Λείβηθρα

Ανάμεσα στην Παλαιά Λεπτοκαρυά και τη Σκοτίνα, βρίσκεται η τοποθεσία της Αρχαίας Λείβηθρας, μίας αρχαίας πόλης με Ακρόπολη. Στη περιοχή υπάρχει απίστευτη φυσική ομορφιά, με την Ακρόπολη των Λειβήθρων, να περιβάλλεται από τρεις χειμάρρους.

Στο χώρο αυτό βρίσκονται σε εξέλιξη ανασκαφές, που έχουν αναδείξει σημαντικά ευρήματα αναγόμενα στην Μυκηναϊκή εποχή. Το αρχαιολογικό πάρκο της Λειβήθρας εκτείνεται σε μια μεγάλη έκταση περίπου 15 στρεμμάτων

Νεολιθικός Οικισμός Μακρύγιαλου

Στην περιοχή της Αρχαίας Πύδνας βρίσκεται ο Νεολιθικός οικισμός Μακρυγιάλου της Πιερίας, ο οποίος αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους προϊστορικούς οικισμούς της Ελλάδας.

Ο οικισμός της Νεότερης Νεολιθικής Ι (Μακρύγιαλος Ι) αποτελείται από αραιά χτισμένες, κυκλικές καλύβες με σκαμμένα στο έδαφος υπόγεια. Το δάπεδο των οικημάτων αποτελείται από κορμούς δέντρων, οι οποίοι καλύπτουν τα υπόγεια. Η ανω δομή κατασκευαζόταν με πασσάλους, κλαδιά και πηλό. Στην περιφέρεια του οικισμού αποκαλύφθηκαν τεράστια ορύγματα, με διάμετρο που μερικές φορές ξεπερνούσε τα 30 μέτρα. Τα ορύγματα αυτά αποτελούσαν οδηγό για τη χάραξη των τάφρων.

Ο οικισμός Ι περιβάλλεται από διπλή τάφρο. Η εσωτερική τάφρος αποτελείται από λάκκους και έχει πλάτος 4,5 μ. και βάθος 3,5 μ., ενώ η εξωτερική τάφρος είναι μικρότερη. Μετά την εγκατάλειψη αυτού του οικισμού, οι τάφροι χρησιμοποιούνταν για ταφές, αλλά και απορρίμματα. Ανάμεσα στις δύο φάσεις, ενδεχομένως, να μεσολάβησε μια προσωρινή εγκατάλειψη του οικισμού.

Κατά την Νεότερη Νεολιθική ΙΙ (Μακρύγιαλος ΙΙ), ο οικισμός διαφοροποιήθηκε αρκετά, κρατώντας ωστόσο τη βασική δομή της παλαιότερης φάσης. Η συνολική έκταση του οικισμού συρρικνώνεται σημαντικά, ενώ τα κτίσματα είναι μικρότερα, όμως με πιο πυκνή διάταξη. Τα οικήματα ήταν όμοιου τύπου με διάμετρο 5 μέτρων. Κοινοτικά έργα, τάφροι και ορύγματα υπάρχουν και σε αυτή τη φάση, ωστόσο όμως, δεν έπαιζαν τόσο σημαντικό ρόλο. Αντίθετα, οι κάτοικοι του οικισμού έδιναν περισσότερη έμφαση στους ιδιωτικούς χώρους.

Τα κτίσματα παραμένουν κυκλικά και ημιυπόγεια, ενώ σε υπόγειες κατασκευές βρέθηκε σημαντικός αριθμός ευρημάτων. Ανάμεσα στα υπόγεια και ημιυπόγεια οικήματα διαμορφώνονταν ανοιχτοί υπαίθριοι χώροι, συχνά λιθοστρωμένοι, οι οποίοι χρησιμοποιούνταν για τις καθημερινές εργασίες των νεολιθικών ανθρώπων.

Στο τέλος της νεότερης φάσης του οικισμού ΙΙ, χρησιμοποιούνταν ορθογώνια και μεγαλύτερα κτίσματα. Πιο συγκεκριμένα βρέθηκε αψιδωτό κτίριο μήκους 15 μ., που ενδεχομένως να μην ήταν το μοναδικό του οικισμού. Το πιο καλοδιατηρημένο κτίριο είχε έκταση 60 μ., δηλαδή κατά πολύ μεγαλύτερο από τα υπόγεια και ημιυπόγεια που προηγήθηκαν. Και σε αυτή τη φάση, ο οικισμός προστατευόταν από τις τάφρους.

Η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως και πολλά εργαλεία, αγγεία και κοσμήματα. Πιο συγκεκριμένα, 10.000 εργαλεία από οψιανό και πυριτόλιθο, 8.000 εργαλεία από λειασμένο λίθο (αξίνες, πελέκεις, σμίλες κ.λ.π.). Γύρω στα 240 πήλινα και μαρμάρινα ειδώλια, δαχτυλιόσχημα περίαπτα από μάρμαρο (Μακρύγιαλος Ι) και χαλκό (Μακρύγιαλος ΙΙ), κοσμήματα από οστό και όστρεα και χάλκινα αντικείμενα (χάντρες, περόνες, σφυρηλατημένα σύρματα και ελάσματα). Όλα αυτά τα ευρήματα ξετυλίγουν όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων των νεολιθικών ανθρώπων.

Πηγή: Users.sch.gr

Αρχαία Πύδνα – Επισκοπή Κίτρους

Η Πύδνα ήταν η σημαντικότερη αρχαία πόλη της Πιερίας. Η πόλη παρέμεινε υπό Μακεδονική κυριαρχία -με μικρά διαλείμματα- από τον 8ο π.Χ. αιώνα μέχρι τη ρωμαϊκή κατάκτηση. Συνέχισε να είναι σημαντική πόλη και κατά τη ρωμαϊκή και βυζαντινή περίοδο, όταν ήταν ένα από τα 4 κάστρα και αστικά κέντρα της Πιερίας (τα άλλα ήταν ο Πλαταμώνας, η Πέτρα και ο Κολινδρός).

Η Πύδνα υπήρξε το πεδίο μιας από τις πιο σημαντικές μάχες της ελληνικής και παγκόσμιας ιστορίας, καθώς εκεί ο τελευταίος βασιλιάς της Μακεδονίας Περσέας ηττήθηκε από τον ύπατο Αιμίλιο Παύλο το 168 π.Χ. Η ήττα αυτή σήμανε την οριστική υποταγή της Ελλάδας στους Ρωμαίους.

Το κάστρο της Πύδνας (Κίτρος) βρίσκεται στη δυτική ακτή του Θερμαϊκού κόλπου, κοντά στο χωριό Μακρύγιαλος της Πιερίας. Ιδρύθηκε τον 6ο αι. από τον Ιουστινιανό στη θέση της ακρόπολης της αρχαίας Πύδνας. Το νέο κάστρο ήταν ορθογώνιο, είχε διαστάσεις 320 x 130μ., και καταλάμβανε έκταση 50 στρεμμάτων. Έλαβε νέο όνομα, Κίτρος, όπως και πολλά άλλα κάστρα που ιδρύθηκαν στη θέση αρχαίων πόλεων. Μία μεγάλη πύλη στο δυτικό περίβολο, που προστατευόταν αριστερά και δεξιά από δύο ορθογώνιους πύργους, ήταν η κύρια πύλη του κάστρου.

Παρά την μακραίωνη ελληνική ιστορία της πόλης, ο πύργος που δεσπόζει στο χώρο είναι Φράγκικος.

Κάστρο Πλαταμώνα

Σε ένα σημείο απίστευτης φυσικής ομορφιάς, στο Νότιο τμήμα της Πιερίας συναντάμε το επιβλητικό Κάστρο του Πλαταμώνα.

To Κάστρο του Πλαταμώνα, αποτελεί σημείο αναφοράς των χαρακτηριστικών μνημείων της Πιερίας αλλά και όλης της Ελλάδας,  αφού ο πύργος του, που δεσπόζει δίπλα στον εθνικό δρόμο και στη παραλία του Πλαταμώνα, είναι ο πιο εντυπωσιακός καστρόπυργος που υπάρχει στην Ελλάδα. Η τοποθεσία του είναι άκρως στρατηγική, αφού ελέγχει την είσοδο της κοιλάδας των Τεμπών και τη διέλευση μεταξύ Βόρειας και Νότιας Ελλάδας.

Στο κάστρο του Πλαταμώνα συναντάμε τα 3 βασικά χαρακτηριστικά των μεσαιωνικών φρουρίων: δύο διακριτούς περίβολους καθώς επίσης και τον κεντρικό πύργο. Τα εξωτερικά τείχη του κάστρου έχουν σχήμα πολυγωνικό. Στην βορειοανατολική πλευρά υψώνεται ο μεγαλοπρεπής κεντρικός πύργος με σχήμα οκταγωνικό, ύψος 16μ. και πάχος 2μ. Στο χώρο του κάστρου υπάρχει και η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής.

Τα καλοκαίρια στο Κάστρο του Πλαταμώνα, πραγματοποιούνται διάφορες εκδηλώσεις του γνωστού Φεστιβάλ Ολύμπου.

Μακεδονικοί Τάφοι – Θέση Τούμπες Κορινού

Σε απόσταση 8 χλμ. από την Κατερίνη στην περιοχή Κορινού, βρίσκονται δύο μεγάλοι Μακεδονικοί Τάφοι του 4^ου αιώνα π.Χ.

Οι Μακεδονικοί Τάφοι χρονολογούνται στο 3ου αιώνα π.Χ., που αποτελείται από προθάλαμο και θάλαμο με δυο νεκρικές κλίνες. Το συνολικό μήκος του τάφου ξεπερνά τα 20 μ. Το μνημείο είχε συληθεί ήδη κατά τη Ρωμαϊκή εποχή. Η πρόσοψη του μνημείου είναι δωρικού ρυθμού και διαμορφώνεται με πεσσούς, τρίγλυφα, μετόπες και μια αετωματική απόληξη. Στο θάλαμο διαμορφώνονταν, σε γωνιακή διάταξη δύο βάθρα με μαρμάρινες, ανάγλυφες προσόψεις κλινών. Οι εσωτερικοί τοίχοι ήταν επιχρισμένοι με κονιάματα και, ειδικά αυτοί του δρόμου, κοσμούνταν με μίμηση πολύχρωμης ορθομαρμάρωσης. Η μαρμάρινη όψη της μίας κλίνης, καθώς και η μαρμάρινη δίφυλλη θύρα του θαλάμου μεταφέρθηκαν κατά το 1861 στο Λούβρο από το L. Heuzey. Στο ρεύμα κυκλοφορίας με κατεύθυνση προς Αθήνα βρίσκεται ο Μακεδονικός Τάφος Β΄. Ο Μακεδονικός Τάφος Α΄ στη θέση «Τούμπες» Κορινού είναι ανοιχτός για το κοινό.

Ώρες λειτουργίας: Καθημερινά από τις 08:30π.μ. έως τις 16:00μ.μ., εκτός Σαββάτου.

Είσοδος ελεύθερη.

Αρχαιολογικός Χώρος Αγίου Δημητρίου – Θέση Σπάθες

Λίγα χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του οικισμού, στη θέση “Σπάθες” ή “Ξερολάκκι” ανασκάφτηκε σημαντικό νεκροταφείο της Μυκηναϊκής Εποχής (Ύστερη Εποχή του Χαλκού). Το νεκροταφείο βρίσκεται σε απότομη πλαγιά του Άνω Ολύμπου, σε υψόμετρο περίπου 1000-1100 μ. Η συγκεκριμένη θέση θεωρούνταν σημαντική, καθώς αποτελούσε σημείο ελέγχου του περάσματος από την Μακεδονία προς τη Θεσσαλία δια μέσω των στενών της Πέτρας

Ο Άγιος Δημήτριος είναι ορεινό χωριό της Πιερίας και βρίσκεται στα Στενά της Πέτρας, ανάμεσα στον Όλυμπο και στα Πιέρια. Απέχει από την πόλη της Κατερίνης 35 χιλιόμετρα. Κεντρικός ναός είναι του Αγίου Δημητρίου. Ειδικότερα η θέση του είναι στις ανατολικές πλαγιές του Τιτάρου και νοτιοδυτικά των Στενών της Πέτρας, πάνω στο δρόμο Ελασσόνας – Κατερίνης. Παλιά στη θέση αυτή υπήρχε μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου, από όπου και η ονομασία του οικισμού. Ως οικισμός είναι γνωστός από το 1290.

Μοναστήρια στη Πιερία

Στα ορεινά της Πιερίας, μπορείτε να συναντήσετε τοπία μοναδικής φυσικής ομορφιάς, γραφικά και παραδοσιακά χωριά, αλλά και εξίσου σημαντικά θρησκευτικά μνημεία και Μοναστήρια. Παρακάτω σας παραθέτουμε τα πιο σημαντικά από αυτά, που σίγουρα αξίζουν να τα επισκεφθείτε.

Κοίμηση Θεοτόκου Κονταριώτισσας

Στο χωριό Κονταριώτισσα βρίσκεται ο ναός της Κοιμήσεως Θεοτόκου Κονταριώτισσας. Ο ναός έχει ένα ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό στιλ, Μεσαιωνικής αρχιτεκτονικής και χρονολογείται από την αρχή του 11ου αιώνα.

Στην ίδια περιοχή έχει βρεθεί νεκροταφείο της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου. Στην αυλή του Ναού, το Φεστιβάλ Ολύμπου, πραγματοποιεί εκδηλώσεις βυζαντινής μουσικής.

Η Παλαιά Μονή Αγίου Διονυσίου Ολύμπου

Σε απόσταση 18 χλμ από το Λιτόχωρο και σε υψόμετρο 900 μ. βρίσκεται χτισμένη η Παλαιά Μονή Αγίου Διονυσίου Ολύμπου, σε μια φυσική κοιλότητα μεταξύ δύο μικρών ρεμάτων. Η πρόσβαση σε αυτό γίνεται είτε από τον δασικό δρόμο που οδηγεί στα Πριόνια, είτε από το μονοπάτι που οδηγεί από το Λιτόχωρο στα Πριόνια.
Το μοναστήρι ιδρύθηκε τον 16ο αιώνα, κοντά στην σπηλιά όπου ασκήτεψε ο Αγιος Διονύσιος ο εν Ολύμπω.

Αγία Τριάδα Παλαιάς Βροντούς

Χτισμένη στην άκρη ενός βράχου σε ύψος 420 μ, πρόκειται για εκκλησία του 14ου αιώνα. Είναι ένα μικρό κτίσμα που στέκεται όμως επιβλητικό πάνω στον βράχο. Κοντά στην Αγ. Τριάδα βρίσκεται και η θαυμάσια μεταβυζαντινή εκκλησία του Αγ. Νικολάου, κεντρικός ναός της Παλαιάς Βροντούς.
Στην εκκλησία φτάνουμε λίγο μετά το φυλάκιο εισόδου του Εθνικού Δρυμού Ολύμπου. Από εδώ ξεκινούν τρία εξαιρετικά μονοπάτια ανάβασης στον Όλυμπο.

Μονή Κανάλων

H Μονή Κανάλων βρίσκεται στην Νοτιο-Ανατολική πλαγιά του Ολύμπου σε υψόμετρο 820 μ. Βρίσκεται μεταξύ της Λεπτοκαρυάς και της Καρυάς. Η ονομασία της μονής οφείλεται στο φυσικό περιβάλλον, καθώς κοντά στη Μονή Κανάλων, πήγαζαν 4 μικροί ποταμοί (κανάλια). Αξίζει σίγουρα μια επίσκεψη στη πολύ όμορφη αυτή μονή, η οποία βρίσκεται και σε μία εξαιρετική φυσική τοποθεσία.